Trong bối cảnh đô thị hóa mở rộng nhanh ra các khu vực ven Hà Nội, bài toán đặt ra cho quy hoạch và kiến trúc không còn dừng ở việc xây dựng thêm công trình, mà là tái cấu trúc những không gian công cộng hiện hữu sao cho vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hiện đại, vừa gìn giữ được ký ức và bản sắc địa phương.
Dự án Cải tạo Vườn Hoa Thôn Đông là một ví dụ tiêu biểu cho hướng tiếp cận đó – một dự án không lớn về quy mô nhưng mang giá trị xã hội và văn hóa bền vững.
Không gian công cộng – “hạ tầng mềm” của đô thị hiện đại
Khác với các công trình kiến trúc đơn lẻ, vườn hoa và quảng trường cộng đồng được xem là hạ tầng mềm – nơi diễn ra các hoạt động đời sống thường nhật, kết nối con người với con người.
Tại Thôn Đông (xã Nội Bài, Hà Nội), khu đất cây xanh ven hồ với diện tích khoảng 3.315 m² trước đây chưa được khai thác hiệu quả, thiếu điểm nhấn và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt cộng đồng.
Alan Corporation tiếp cận dự án với mục tiêu rõ ràng:
-
Không “làm mới” bằng cách phá bỏ ký ức
-
Không bê tông hóa không gian xanh
-
Không tạo ra một công trình xa lạ với đời sống địa phương
Thay vào đó, dự án hướng tới tái thiết không gian – nơi mỗi người dân đều có thể sử dụng, cảm nhận và gắn bó lâu dài.
Ý tưởng thiết kế: Đương đại hóa ký ức làng quê
Tinh thần chủ đạo của phương án cải tạo là đưa hình ảnh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ vào ngôn ngữ cảnh quan hiện đại.
Quảng trường trung tâm được tổ chức bằng các vòng tròn lát đá đồng tâm, gợi nhắc đến sân đình, bãi họp làng – nơi từng là trung tâm sinh hoạt cộng đồng trong đời sống truyền thống.
Không gian không bị chia cắt cứng nhắc mà được tổ chức mở, liên tục, tạo điều kiện cho nhiều hoạt động cùng diễn ra:
-
Trẻ em vui chơi tự do
-
Người cao tuổi dạo bộ, nghỉ ngơi
-
Các nhóm gia đình, cư dân giao lưu, sinh hoạt chung
Sự mềm mại trong bố cục giúp khu vườn hoa trở thành một phần tự nhiên của đời sống hàng ngày, thay vì một không gian “trưng bày” mang tính hình thức.
Cảnh quan xanh – yếu tố cốt lõi của dự án
Hệ thống cây xanh hiện hữu được giữ lại và phát triển theo nguyên tắc đa tầng – đa lớp – theo mùa.
Cây bóng mát tạo khung không gian và vi khí hậu dễ chịu; cây hoa và thảm cỏ thấp tạo điểm nhấn màu sắc; các tuyến cây ven hồ đóng vai trò dẫn dắt tầm nhìn và kết nối cảnh quan mặt nước.
Giải pháp cảnh quan được thiết kế nhằm:
-
Tăng diện tích tiếp xúc tự nhiên cho người dân
-
Giảm hiệu ứng bê tông hóa
-
Cải thiện vi khí hậu khu vực
-
Tạo không gian thư giãn, phục hồi tinh thần
Sân khấu ngoài trời – điểm nhấn văn hóa cộng đồng
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của dự án là không gian sân khấu ngoài trời, được thiết kế như một “phông nền văn hóa” cho sinh hoạt cộng đồng.
Hình ảnh cổng làng, mái ngói, cây đa, bến nước được tái hiện thông qua tranh tường và kiến trúc cảnh quan, tạo nên sự kết nối trực tiếp giữa quá khứ và hiện tại.
Ban ngày, đây là nơi dừng chân, trò chuyện.
Khi đêm xuống, hệ thống chiếu sáng cảnh quan biến khu vực này thành không gian sinh hoạt văn hóa – nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, lễ hội nhỏ, sự kiện địa phương.
Alan Corporation – Đồng hành kiến tạo giá trị dài hạn
Với Alan Corporation, mỗi dự án không gian công cộng không chỉ là một công trình hoàn thiện, mà là một nền tảng cho đời sống xã hội phát triển.
Vườn Hoa Thôn Đông là minh chứng cho triết lý đó: kiến trúc gắn với con người, cảnh quan phục vụ cộng đồng và phát triển bền vững theo thời gian.
Kiến trúc không chỉ để nhìn, mà để sống cùng.