Vật liệu luôn là nền tảng của kiến trúc. Mỗi giai đoạn phát triển của ngành xây dựng đều gắn liền với sự ra đời hoặc cải tiến của những loại vật liệu chủ chốt. Nếu thế kỷ trước được đánh dấu bởi sự thống trị của bê tông cốt thép và thép hình, thì giai đoạn hiện nay chứng kiến một bước chuyển quan trọng: vật liệu không chỉ được đánh giá bằng khả năng chịu lực hay độ bền, mà còn bằng tác động môi trường, giá trị thẩm mỹ và khả năng truyền tải tư duy kiến trúc.
Bê tông – từ vật liệu kỹ thuật đến chất liệu thẩm mỹ
Bê tông vẫn giữ vai trò trung tâm trong xây dựng, nhưng cách tiếp cận đã thay đổi đáng kể. Các nghiên cứu và ứng dụng mới tập trung vào việc giảm phát thải trong quá trình sản xuất, kéo dài tuổi thọ công trình và mở rộng khả năng hoàn thiện bề mặt.
Bê tông trang trí, bê tông màu tự nhiên, bê tông hoàn thiện thủ công đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các dự án kiến trúc và nội thất. Thay vì che phủ bê tông bằng lớp hoàn thiện khác, nhiều công trình lựa chọn để bê tông “lộ diện” như một tuyên ngôn thẩm mỹ. Vẻ đẹp của bê tông nằm ở sự trung thực của vật liệu, ở dấu vết của quá trình thi công và ở cách ánh sáng tương tác với bề mặt.
Vật liệu tái sinh và kinh tế tuần hoàn
Một xu hướng nổi bật trong các chuyên san kiến trúc quốc tế là kinh tế tuần hoàn trong xây dựng. Thay vì mô hình khai thác – sử dụng – thải bỏ, vật liệu được thiết kế để có thể tái sử dụng, tái chế hoặc tái cấu trúc.
Gỗ kỹ thuật, composite sinh học, vật liệu tái chế từ phế thải công nghiệp đang dần trở thành lựa chọn phổ biến. Những vật liệu này không chỉ giúp giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, mà còn mở ra khả năng tạo hình và hoàn thiện mới cho kiến trúc.
Vật liệu bản địa và bản sắc công trình
Bên cạnh công nghệ cao, vật liệu bản địa cũng đang được nhìn nhận lại. Đá, gạch, bê tông và các vật liệu có nguồn gốc địa phương khi được xử lý bằng kỹ thuật hiện đại sẽ tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và đương đại.
Nhiều công trình thành công trong việc tạo dựng bản sắc không phải nhờ hình thức cầu kỳ, mà nhờ cách sử dụng vật liệu một cách tinh tế và phù hợp với bối cảnh. Vật liệu, trong trường hợp này, trở thành cầu nối giữa kiến trúc và văn hóa.
Vật liệu như điểm khởi đầu của thiết kế
Ngày càng nhiều kiến trúc sư bắt đầu ý tưởng từ vật liệu. Việc lựa chọn vật liệu ngay từ giai đoạn концепpt giúp công trình đạt được sự thống nhất cao giữa hình thức, công năng và cảm xúc. Đây cũng là cách tiếp cận giúp giảm chi phí điều chỉnh trong quá trình thi công.
Vật liệu xây dựng đương đại, vì thế, không chỉ là thành phần kỹ thuật, mà là ngôn ngữ thiết kế, phản ánh triết lý phát triển bền vững của công trình và của toàn ngành xây dựng.